ΑΡΧΙΚΗ Ε.Ε.1 Ε.Ε.2 Ε.Ε.3 Ε.Ε.4 Ε.Ε.5

 

ΠΡΟΤΕΑΣ

Ενότητα Εργασίας 1

Υποστήριξη του Ρόλου του ΙΑΑΔΕΤ στη Διαστημική Αστροφυσική με το Τηλεσκόπιο

«ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ»


Τα τελευταία χρόνια λαμβάνει χώρα μία αλματώδης ανάπτυξη της Διαστημικής Αστροφυσικής και κυρίως της Ασ-τρονομίας ακτίνων-Χ (δορυφόροι ΧΜΜ της ESA, Chandra της NASA) και υπερύθρου (δορυφόροι Ηerschel της ESA, Spitzer, WISE της NASA). Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε αυτές τις εξελίξεις μετά την ένταξή της στην ESA το 2005. Ειδικά το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών υλοποιεί πλήθος ερευνητικών έργων που έχουν θέμα τη Διαστημική Αστροφυσική, συμμετέχοντας σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα σε συνεργασία με ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού. Σημαντικό ρόλο στην παραπάνω έρευνα διαδραματίζουν οπτικές παρατηρήσεις από επίγεια τηλεσκόπια που συμπληρώνουν τις διαστημικές παρατηρήσεις (π.χ. προσδιορισμός αποστάσεων των παρατηρούμενων γαλαξιών). Το τηλεσκόπιο 2.3 μ. ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ του ΕΑΑ (το οποίο μετά τον εντοπισμό και της τελευταίας τεχνικής βλάβης αναμένεται να είναι πλήρως λειτουργικό από το Σεπτέμβριο 2012) αποτελεί ένα ιδανικό εργαλείο για την υλοποίηση ανάλογων παρατηρήσεων και επομένως για την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας σε διεθνή διαστημικά προγράμματα.
Η επέκταση των δυνατοτήτων του ΙΑΑΔΕΤ στη διαστημική Αστροφυσική αποτελεί την κεντρική ιδέα της συγκεκριμένης Ενότητας Εργασίας. Αυτή θα συντελεστεί με βάση δύο οχήματα:
α) την ανάπτυξη λογισμικού για την ανάλυση δεδομένων για διαστημικές αποστολές (ακτίνων-Χ και υπερύθρου). Πιο συγκεκριμένα, στόχος είναι η ανάπτυξη λογισμικού για την αυτόματη ανάλυση φασμάτων ακτίνων-Χ καθώς και η ανάπτυξη λογισμικού για την προσαρμογή (fitting) κατανομών ενέργειας στο υπέρυθρο (Spectral Energy Distribution).
β) την αναβάθμιση του τηλεσκοπίου ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ για να μπορεί να παρατηρεί 10 φορές μεγαλύτερο πεδίο (28x28 πρώτα λεπτά της μοίρας). Το πεδίο αυτό είναι σχεδιασμένο ώστε να είναι αντίστοιχο του πεδίου του δορυφόρου ΧΜΜ της ESA. Η αναβάθμιση αυτή θα καταστήσει τον ΑΡΙΣΤΑΡΧΟ εξαιρετικά χρήσιμο για τη λήψη βοηθητικών οπτικών παρατηρήσεων παράλληλα με παρατηρήσεις από διαστημικά τηλεσκόπια. Στόχος είναι η λήψη φωτομετρικών παρατηρήσεων σε διάφορα φίλτρα που θα επιτρέψουν τον ακριβή υπολογισμό φωτομετρικών αποστάσεων (photometric redshifts). Πιλοτικά, αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί στο, 50 τετραγωνικών μοιρών, πεδίο XMM/XXL το οποίο περιλαμβάνει παρατηρήσεις από το δορυφόρο XMM-Newton και στο οποίο συμμετέχουν ερευνητές του ΙΑΑΔΕΤ. Με μία τέτοια οπτική διάταξη προσαρμοσμένη στο τηλεσκόπιο ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ εκτιμάται οτι σε σκοτεινή νύχτα μπορούν να παρατηρηθούν αντικείμενα μέχρι και φωτομετρικό μέγεθος 25 με χρόνο έκθεσης της τάξης της μισής ώρας.