Υπηρεσίες και Δραστηριότητες

Το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης πέραν των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων του, προσφέρει μία σειρά υπηρεσιών. Αποδέκτες των υπηρεσιών αυτών είναι η επιστημονική κοινότητα, Υπηρεσίες και Οργανισμοί του Δημοσίου, Ιδιωτικοί Φορείς και το ευρύ κοινό.

Εκδόσεις Ημερολογιακών Στοιχείων

Το ΙΑΑΔΕΤ εκδίδει ετησίως τα Ημερολογιακά Στοιχεία για την Αθήνα. Οι εκδόσεις αυτές χρησιμοποιούνται από Υπηρεσίες και Οργανισμούς του Δημοσίου και από Ιδιωτικούς Φορείς.

Εκτάκτως, επιστήμονες του ΙΑΑΔΕΤ προσφέρουν εξειδικευμένες υπηρεσίες που έχουν σχέση με την προετοιμασία στοιχείων και δεδομένων για αστρονομικά φαινόμενα και απαιτούνται για συγκεκριμένες μελέτες, έρευνες, κατασκευές, κ.α. Αποδέκτες τέτοιων υπηρεσιών είναι Ερευνητικά Κέντρα, το Δημόσιο και Ιδιωτικοί Φορείς και ιδιώτες.

Ημερολογιακά δεδομένα όπως ώρες ανατολής-δύσης του ηλίου και των πλανητών καθώς και χάρτες του ουρανού είναι διαθέσιμα μέσω διαδικτύου σε καθημερινή βάση.

Ξεναγήσεις Κοινού

Από την έναρξη του, τον Σεπτέμβριο του 1995, μέχρι σήμερα, το Κέντρο Επισκεπτών του ΙΑΑΔΕΤ στη Πεντέλη δέχτηκε 200.000 επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώνεται σε πρωινές ξεναγήσεις για σχολεία έχουν παρακολουθήσει μαθητές από περίπου 6.000 δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια της Ελλάδας. Το κέντρο είναι ανοικτό στο κοινό κατα τη διάρκεια των εργάσιμων ημερών ενώ τακτικές νυχτερινές επισκέψεις διοργανώνονται περίπου τέσσερις φορές το μήνα και περιλαμβάνουν ομιλία, προβολή βίντεο αστρονομικού περιεχομένου, καθώς και παρατηρήσεις με το 62.5 εκ. διοπτρικό τηλεσκόπιο Newall. Από το 2013 το ΙΑΑΔΕΤ υποστηρίζει πλήρως όλες τις καθημερινές δράσεις και αναβαθμισμένη λειτουργία του Κέντρου Επισκεπτών Θησείου, οι εγκαταστάσεις και τα τηλεσκόπια του οποίου ανακαινίστηκαν πλήρως τα τελευταία χρόνια. Τέλος οργανώνει ετησίως και Ημέρα Ανοικτών Θυρών για το ευρύ κοινό στο Αστεροσκοπείο Κρυονερίου Κορινθίας..

Το Αστεροσκοπείο πάει Σχολείο

Το ΙΑΑΔΕΤ και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών στα πλαίσια των δραστηριοτήτων τους για τη διάχυση αστρονομικών γνώσεων στο ευρύ κοινό και ειδικά στους μαθητές, ξεκινά από το Μάρτιο 2014 ένα πρόγραμμα το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε σχολεία της ευρύτερης περιοχής των Αθηνών να προσφέρουν στους μαθητές τους την εμπειρία της ξενάγησης στον νυχτερινό ουρανό από εξειδικευμένους ερευνητές αστροφυσικής του ΙΑΑΔΕΤ με τη χρήση ενός φορητού πλανητάριου στο χώρο τους.

Σύστημα Πρόγνωσης Ηλιακών Ενεργητικών Γεγονότων και Εκλάμψεων FORSPEF
(FORecasting Solar Particle Events and Flares) tool

Η Ομάδα Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας του ΙAAΔΕΤ, ανάπτυξε και λειτουργεί το FORSPEF tool (http://tromos.space.noa.gr/forspef) που παρέχει πρόγνωση ηλιακών εκρηκτικών γεγονότων όπως οι ηλιακές εκλάμψεις, με ταυτόχρονη προβολή των εκτιμώμενων χαρακτηριστικών των σχετιζόμενων στεμματικών εκτοξεύσεων μάζας (πιθανότητα εμφάνισης και ταχύτητα), καθώς και τη συνεπακόλουθη πιθανότητα εμφάνισης ηλιακών ενεργητικών σωματιδίων σε 24-ώρη βάση, με ρυθμό ανανέωσης 3 ώρες, για ενεργές περιοχές του Ήλιου. Επιπρόσθετα, το σύστημα παρέχει προγνώσεις ως προς την πιθανότητα εμφάνισης ηλιακών ενεργητικών σωματιδίων καθώς και για τα προσδοκώμενα χαρακτηριστικά αυτών (χρονική διάρκεια, μέγιστη ροή σωματιδίων και χρόνος ανόδου) βασιζόμενο σε δεδομένα ηλιακών εκρηκτικών γεγονότων (εκλάμψεων και στεμματικών εκτοξεύσεων μάζας) πραγματικού χρόνου (near real time), παρέχοντας ολοκληρωμένες προβλέψεις με ρυθμό ανανέωσης 15 - 20λεπτά. Η ανάπτυξη του FORSPEF tool πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος "Improvement of Solar Particle Events and Flare Prediction", ESA Contract No. 4000109641/13/NL/AK.

Σύστημα παρακολούθησης των ροών ηλιακών πρωτονίων SEPF (Solar Energetic Particle Flux) tool

Η Ομάδα Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας του ΙAAΔΕΤ, ανάπτυξε και λειτουργεί το SEPF tool, ένα σύστημα παρακολούθησης των ροών ηλιακών πρωτονίων που εμφανίζονται κατά την ανάπτυξη έκτακτων ηλιακών επεισοδίων. Οι ροές των ηλιακών πρωτονίων υπολογίζονται σε σχεδόν πραγματικό χρόνο (near real time), από αυτοματοποιημένους ειδικούς αλγόριθμους που αναπτύχθηκαν από την ερευνητική ομάδα του ΙAAΔΕΤ, και αναλύουν τις μετρήσεις του ανιχνευτή σωματιδιακής ακτινοβολίας SREM (Standard Radiation Environment Monitor) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Για τον υπολογισμό των ροών ηλιακών πρωτονίων του SEPF tool χρησιμοποιούνται οι μετρήσεις των μετρητικών διατάξεων SREM που βρίσκονται εγκατεστημένες στις ευρωπαϊκές διαστημικές αποστολές INTEGRAL, Rosetta, Herschel και Planck. Τρέχοντα καθώς και ιστορικά αποτελέσματα των υπολογισμών των ροών παρουσιάζονται στο διαδίκτυο, παρέχοντας σημαντικές πληροφορίες σε επιστήμονες διαστημικής καθώς και σε μηχανικούς που ενδιαφέρονται για τα επίπεδα και τις επιδράσεις της σωματιδιακής ακτινοβολίας στη λειτουργία των δορυφορικών υποσυστημάτων.

Συστήματα παρακολούθησης καταστροφών σε πραγματικό χρόνο

Η ομάδα Τηλεπισκόπησης του ΙΑΑΔΕΤ έχει αναπτύξει υπηρεσίες παρατήρησης της Γης οι οποίες διατίθενται σε επιχειρησιακή βάση, για τη διαχείριση καταστροφών σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες τηρούν πλήρως τις προδιαγραφές του προτύπου GMES (Παγκόσμια Παρακολούθηση για το Περιβάλλον και την Ασφάλεια). Βασιζόμενη σε επίγειο σταθμό λήψης MSG/SEVIRI, αξιόπιστη πληροφορία σχετιζόμενη με τον εντοπισμό, την παρατήρηση και τη χαρτογράφηση συμβάντων πυρκαγιάς, στο σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, αποστέλλεται σε πραγματικό χρόνο (κάθε 5 λεπτά) στις Δημόσιες Αρχές και τους ενδιαφερόμενους φορείς οι οποίοι εμπλέκονται στη διαχείριση και την καταστολή πυρκαγιών, καθώς και στους πολίτες των οποίων οι περιουσίες απειλούνται από καταστροφικά συμβάντα πυρκαγιάς ( http://ocean.space.noa.gr/fires ). Επιπρόσθετα το ΙΑΑΔΕΤ παρέχει επιχειρησιακά, από το 2006 υπηρεσίες χαρτογράφησης των καμένων εκτάσεων, και αποτίμησης των σχετικών καταστροφών σε εποχική βάση, για το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, σε υψηλή έως πολύ υψηλή χωρική ανάλυση (1-10m χωρική ανάλυση). Η πληροφορία αυτή σε συνδυασμό με την πληροφορία καταγραφής των διαχρονικών συμβάντων πυρκαγιάς, η οποία αναφέρεται στο σύνολο της Ελληνικής επικράτειας από το 1984, από την εποχή δηλαδή κατά την οποία η πρώτη δορυφορική εικόνα ελήφθη επάνω από την Ελλάδα, είναι διαθέσιμη στον σύνδεσμο: http://ocean.space.noa.gr/bsm
Οι υποδομές επίγειας και τηλεπισκοπικής παρατήρησης των φυσικών καταστροφών του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ, επεκτάθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος BEYOND ( Δημιουργία Κέντρου Αριστείας για τη δορυφορική παρακολούθηση Φυσικών Καταστροφών ), με την εγκατάσταση ενός σταθμού λήψης δορυφορικών δεδομένων στα εύρη συχνοτήτων X-/L- μπάντας, που επιτρέπει την απευθείας λήψη και επεξεργασία δορυφορικών δεδομένων διαφορετικών αποστολών. Οι εν λόγω υποδομές υποστηρίζουν την ανάπτυξη ευρέως φάσματος υπηρεσιών περιβαλλοντικού χαρακτήρα όπως: εκτιμήσεις δεικτών σωματιδιακής ρύπανσης στην ατμόσφαιρα, έγκαιρες ειδοποιήσεις για τα επίπεδα της σαχαριανής σκόνης και της ηφαιστειακής τέφρας, προβλέψεις της διασποράς του καπνού, υπηρεσίες ανίχνευσης, παρακολούθησης και καταγραφής των δασικών πυρκαγιών, παρακολούθηση της σεισμικής, ηφαιστειακής και κατολισθητικής δραστηριότητας στον φλοιό της γης, καθώς και υπηρεσίες εκτίμησης του φαινομένου της θερμικής αστικής νησίδας.

Υπηρεσίες ιονοσφαιρικής παρακολούθησης και πρόγνωσης για την Ευρώπη

Η ομάδα Ιονοσφαιρικής Φυσικής του ΙΑΑΔΕΤ δραστηριοποιείται συστηματικά στη διάθεση δεδομένων και προϊόντων που αφορούν στην παρακολούθηση, στον προσδιορισμό και στην πρόγνωση, βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη, των συνθηκών στην ιονόσφαιρα πάνω από την Ευρώπη και απευθύνονται σε χρήστες από τον ακαδημαϊκό και επιχειρησιακό χώρο. Οι υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας αποτελούν το ολοκληρωμένο αποτέλεσμα της ανάπτυξης ή/και εφαρμογής προηγμένων μοντέλων που έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με διεθνή πρότυπα και της συνεχούς αξιολόγησης των αναγκών των χρηστών. Τα παρεχόμενα δεδομένα και προϊόντα καλύπτουν ανάγκες σε τοπική και περιοχική κλίμακα.

Ο Ιονοσφαιρικός Σταθμός της Αθήνας (http://www.iono.noa.gr/) πραγματοποιεί παρατηρήσεις ρουτίνας στην περιοχή της κατώτερης ιονόφαιρας πάνω από την Αθήνα, από τα 80 km έως το ύψος της μέγιστης πυκνότητας ιονισμού και παρέχει ιονογράμματα Doppler, αποδελτιωμένα αυτόματα σε πραγματικό χρόνο και μετρήσεις ιονοσφαιρικής ολίσθησης (ταχύτητες ολίσθησης, δισδιάστατοι χάρτες μετρήσεων ολίσθησης και ημερήσια κατευθυντογράμματα). Οι παρατηρήσεις του Ιονοσφαιρικού Σταθμού της Αθήνας αξιοποιούνται περαιτέρω για την έκδοση βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης για τις ιονοσφαιρικές συνθήκες πάνω από την Αθήνα και τον υπολογισμό της μέγιστης χρησιμοποιούμενης συχνότητας (MUF) για συγκεκριμένες ραδιο-ζεύξεις στον Ελληνικό χώρο.

Περιοχικής κλίμακας υπηρεσίες για την Ευρώπη προσφέρονται από το σύστημα DIAS (http://dias.space.noa.gr). Το σύστημα συλλέγει και επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο δεδομένα από επίγειους και διαστημικούς σταθμούς παρατήρησης για τη δημιουργία προϊόντων προστιθέμενης αξίας που αφορούν στην παρακολούθηση και πρόγνωση των συνθηκών στο σύστημα ιονόσφαιρας-πλασμοσφαιρας πάνω από την Ευρώπη. Ενδεικτικά αποτελέσματα περιλαμβάνουν: i) ιονογράμματα πραγματικού χρόνου από όλους τους σταθμούς του δικτύου DIAS σε ομογενοποιημένη μορφή, ii) χάρτες άμεσης, βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης πρόγνωσης κρίσιμων ιονοσφαιρικών παρα΅έτρων (π.χ. foF2, M(3000)F2, MUF), iii) χάρτες προσδιορισμού σε πραγματικό χρόνο της παραμέτρου TEC (ολικό ή μερικό TEC), iv) χάρτες προσδιορισμού σε πραγματικό χρόνο της ηλεκτρονικής συχνότητας ΅ε το ύψος, από τα 100 km έως τα ύψη που επιχειρούν οι δορυφόροι GNSS, v) προειδοποιήσεις για επερχό΅ενες ιονοσφαιρικές καταιγίδες πάνω από την Ευρώπη.

Τα δεδομένα και τα προϊόντα διατίθενται σε πραγματικό χρόνο 24/7 και ενημερώνονται κάθε 15 λεπτά, ενώ είναι διαθέσιμα επίσης αναδρομικά από ιστορικά αρχεία. Παρέχονται σε ένα πλήθος διαφορετικών μορφών ως εικόνες ή αρχεία αριθμητικών δεδομένων με στόχο την ευρύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες των χρηστών. Η πρόσβαση στις υπηρεσίες του Ιονοσφαιρικού Σταθμού της Αθήνας και του συστήματος DIAS είναι ανοιχτή κατόπιν εγγραφής χωρίς χρέωση για όλους τους χρήστες. Οι υπηρεσίες είναι διαθέσιμες μέσω του διαδικτύου, αλλά είναι επίσης εφικτή η εξειδικευμένη παροχή υπηρεσιών κατόπιν αιτήσεως. Επιλεγμένα προϊόντα μεταφέρονται συστηματικά σε εξυπηρετητές υπηρεσιών στο NOAA, στο IZMIRAN και στην ESA (http://swe.ssa.esa.int/web/guest/dias-federated).

 
Αρχική Σελίδα
EAA-Πρώτη Σελίδα
 
Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης
Βασ. Παύλου & Ι. Μεταξά, 15236 Πεντέλη, Ελλάδα